با افزایش تعداد خودروهای قدیمی و آلاینده در کشور، دولت قوانین تازه‌ای برای خروج خودروهای فرسوده از چرخه حمل‌ونقل و تشویق مالکان به نوسازی ناوگان در نظر گرفته است. قانون جدید خودروهای فرسوده با اصلاح آیین‌نامه اجرایی ماده ۱۰ قانون ساماندهی صنعت خودرو، تغییراتی در شرایط اسقاط، دریافت گواهی اسقاط، محدودیت‌های تردد و تسهیلات جایگزینی ایجاد کرده است.
اگر خودروی شما عمر بالایی دارد، بهتر است پیش از خریدوفروش یا ادامه استفاده از آن، از شرایط و ضوابط جدید اطلاع داشته باشید.
مهم‌ترین تغییرات قانون جدید خودروهای فرسوده چیست؟
اصلاح آیین‌نامه اجرایی ماده ۱۰ قانون ساماندهی صنعت خودرو در سال ۱۴۰۵، ارتباط میان اسقاط خودرو، تولید و واردات وسایل نقلیه را جدی‌تر کرده است. یکی از مهم‌ترین تغییرات، الزام خودروسازان به دریافت گواهی اسقاط معادل یک خودرو به ازای هر چهار دستگاه تولیدی است.
از دیگر تغییرات مهم می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:
- تعیین الزامات جدید برای دریافت گواهی اسقاط توسط تولیدکنندگان و واردکنندگان.
- اعمال محدودیت‌های سوخت و تردد برای خودروهای فرسوده.
- پیش‌بینی مهلت حداکثر پنج‌ساله برای مالکان ثبت‌نام‌کرده، با رعایت شرایط آیین‌نامه.
- در نظر گرفتن مشوق‌های جدید برای خروج خودروهای سنگین فرسوده.
- ایجاد امکان استفاده از گواهی‌های اسقاط معادل در گروه‌های مختلف خودرویی.
این تغییرات با هدف کاهش آلودگی هوا، مدیریت مصرف سوخت و تسریع نوسازی ناوگان انجام شده‌اند.
چه خودروهایی فرسوده محسوب می‌شوند؟
یکی از پرتکرارترین سؤالات مالکان، مربوط به سن فرسودگی خودرو است. این موضوع به نوع وسیله نقلیه، کاربری و ضوابط قانونی مربوط بستگی دارد. برای مثال، خودروهای سواری شخصی با عمر بیش از ۲۰ سال در گروه خودروهای فرسوده قرار می‌گیرند.
البته صرفاً سن خودرو تعیین‌کننده تمام شرایط نیست و معیارهایی مانند میزان آلایندگی، وضعیت فنی و ضوابط معاینه فنی نیز اهمیت دارند. بنابراین، برای اطمینان از مشمول بودن خودرو، باید اطلاعات آن در سامانه نوسازی ناوگان بررسی شود.
محدودیت‌های جدید برای خودروهای فرسوده
یکی از بخش‌های مهم اصلاحیه، محدودیت‌هایی است که برای خودروهای فرسوده در نظر گرفته شده است. بر اساس مقررات جدید، خودروهای مشمول ممکن است از دریافت سهمیه سوخت با نرخ اول و دوم محروم شوند. دریافت کارت سوخت نیز تابع ثبت‌نام و شرایط تعیین‌شده خواهد بود.
همچنین برای این خودروها محدودیت‌هایی در زمینه تردد، نقل‌وانتقال و تعویض پلاک در کلان‌شهرها پیش‌بینی شده است. خودروهای تجاری فرسوده نیز ممکن است با محدودیت فعالیت در حمل بار و مسافر مواجه شوند.
نکته مهم اینکه مالکان خودروهایی که در سامانه ثبت‌نام کرده و آمادگی خود را برای اسقاط اعلام می‌کنند، در صورت احراز شرایط می‌توانند از مهلت قانونی حداکثر پنج‌ساله استفاده کنند. این مهلت به معنای معافیت بدون قیدوشرط نیست و اجرای آن به ضوابط آیین‌نامه بستگی دارد.
نحوه ثبت‌نام و اسقاط خودروهای فرسوده
برای استفاده از طرح‌های اسقاط و جایگزینی، ابتدا باید در سامانه نوسازی ناوگان به نشانی nnhk.ir ثبت‌نام کنید. مراحل کلی به این صورت است:
۱. وارد سامانه نوسازی ناوگان شوید و اطلاعات هویتی خود را ثبت کنید.
۲. مشخصات خودرو شامل شماره پلاک، شماره شاسی و شماره موتور را وارد کنید.
۳. اطلاعات ثبت‌شده را بررسی و درخواست خود را ارسال کنید.
۴. پس از بررسی و تأیید اطلاعات، مراحل بعدی و مرکز اسقاط مجاز به شما اعلام می‌شود.
۵. خودرو را طبق دستورالعمل به مرکز معرفی‌شده تحویل دهید تا فرایند کارشناسی و اسقاط انجام شود.
توجه داشته باشید که ثبت درخواست به معنای تأیید نهایی یا دریافت قطعی تسهیلات و خودروی جایگزین نیست.
مدارک مورد نیاز برای اسقاط خودرو
برای جلوگیری از تأخیر در فرایند اسقاط، بهتر است مدارک زیر را آماده داشته باشید:
- اصل کارت ملی مالک خودرو
- کارت خودرو و برگ سبز مالکیت
- اطلاعات پلاک و مشخصات فنی خودرو
- مدارک مربوط به تسویه خلافی و عوارض، در صورت مطالبه
- وکالت‌نامه معتبر در صورت اقدام توسط نماینده مالک
در خودروهای ارثی نیز ارائه مدارک قانونی مربوط به انحصار وراثت و مالکیت ضروری است.
آیا مالکان خودروهای فرسوده تسهیلات دریافت می‌کنند؟
یکی از مشوق‌های مهم طرح نوسازی، امکان استفاده از تسهیلات و طرح جایگزینی خودرو است. مالکان واجد شرایط می‌توانند با توجه به بخشنامه‌های اعلام‌شده، مسیر اسقاط نقدی یا جایگزینی با خودروی جدید را انتخاب کنند.
میزان تسهیلات، ارزش گواهی اسقاط و شرایط تحویل خودروی جایگزین ثابت نیست و به نوع وسیله نقلیه، تعداد گواهی‌های اختصاص‌یافته و مصوبات اجرایی بستگی دارد. به همین دلیل بهتر است پیش از تصمیم‌گیری، آخرین اطلاعیه‌های سامانه و شرکت‌های خودروساز را بررسی کنید.
جمع‌بندی
قانون جدید خودروهای فرسوده در سال ۱۴۰۵ با هدف تسریع اسقاط، کاهش آلایندگی و نوسازی ناوگان حمل‌ونقل اجرا شده است. تغییر شرایط دریافت گواهی اسقاط، محدودیت‌های سوخت و تردد و پیش‌بینی مشوق‌های جایگزینی از مهم‌ترین بخش‌های این اصلاحیه هستند.
اگر خودروی شما به سن فرسودگی رسیده است، پیشنهاد می‌شود ابتدا شرایط آن را در سامانه nnhk.ir بررسی کنید و سپس با اطلاع از مزایا و محدودیت‌های هر طرح، برای اسقاط یا جایگزینی تصمیم بگیرید.
